Above Standard: Villas Designed by Jan Dudek-Kornecki as a Contribution to the Study of the Housing Culture of Affluent Residents of Poznań in the Last Decades of the People’s Republic of Poland
2018, 28
Adam Mickiewicz University, Poznań, Institute of Art History
Data publikacji
Model publikowania
Rodzaj licencji
Dziedzina
Dyscyplina
Język publikacji
Pliki do pobrania
PDF 6 MB
Liczba wyświetleń:70
Liczba pobrań:20
Cytowania Crossref:0
Wynik Altmetric:0
Abstrakt
In the 1970s both sociologists and experts on housing culture correctly noted that a tendency towards consumerism was developing in Polish society. These tendencies were described as the neo-bourgeois lifestyle. This lifestyle was supposedly characterised by a focus on material possessions and prestige. The achievement of affluence was pronounced to be the life aim of this group, and the outward marks of affluence (and the acts of demonstrating them) to be an important element of favourable self-assessment. It was noted that these consumerist aspirations resulted from the citizens’ acceptance of Western models. It was also stated that the main indicators of this style were the apartment itself, its standard and equipment, and the culture of leisure time. Poznań in the last years of the communist government in Poland seems to be a particularly fitting place to exemplify the phenomena characterised herein. It has for a long time been associated (not only in popular perceptions) with the bourgeoisie, the entrepreneurial spirit, and affluence; scholarly research points to the same fact. In those days, a detached house for one family, or a villa – especially one constructed to an individually commissioned design and with equipment that exceeded standards in various aspects – was a clear and socially distinctive signal of status to a far greater extent than it is at present. Such buildings were commissioned by members of the affluent intelligentsia, but also by numerous private entrepreneurs. Jan Dudek-Kornecki (b. 1928) was particularly fashionable and sought after as a designer of such villas. His designs were a compromise between the aspirations of his clients, the restrictions imposed by construction law, and the availability of building and finishing materials. Nevertheless, in terms of equipment they differed significantly from contemporary residential quarters, mainly due to the presence of antiques and works of art, as well as unique pieces of contemporary furniture acquired from exhibitions at the Poznań International Fair or from the furniture factory in Swarzędz. The essay offers an analysis of the practices and strategies of deluxe living in Poland in the period before the 1989 breakthrough.
Bibliografia
Arczyńska, M., “Polityka, prestiż i odreagowanie. Dom jednorodzinny w okresie transformacji”, in: Polskie Las Vegas i szwagier z Corelem. Architektura, moda i projektowanie wobec transformacji systemowej w Polsce, ed. L. Klein, Warsaw, 2017, pp. 44–69.
Barucki, T., “Karczmy i zajazdy”, Projekt, 1977, 3, pp. 40–45.
Basista, A., Betonowe dziedzictwo. Architektura w Polsce czasów komunizmu, Warsaw–Cracow, 2001.
Beskid, L., ed., Warunki życia i kondycja Polaków na początku zmian systemowych, Warsaw, 1992.
Bieda, K., Bielak, Z., “Forma tradycyjna w kształtowaniu współczesnej architektury regionalnej”, Teka Komisji Urbanistyki i Architektury, 1980, XIV, pp. 115–121.
Boćkowska, A., Księżyc z Peweksu. O luksusie w PRL, Wołowiec, 2017.
Bourdieu, P. La distinction: critique sociale du jugement, Paris, 1979.
Brzostek, B., “Wokół Emilii”, in: Emilia. Meble, muzeum, modernizm, ed. K. Szotkowska-Beylin, Cracow–Warsaw, 2016, pp. 77–90.
Bryl-Roman, W., “Wielkopolskie gościńce typowe – przykład standaryzacji i indywidualizacji w polskim pejzażu architektonicznym doby gierkowskiej”, Człowiek i Społeczeństwo. Projektowanie w latach 70., 2017, XLIII, pp. 165–189.
Cichocki, R., ed., Wskaźnik jakości życia mieszkańców Poznania, vol. 1, Poznań, 2005.
Cichocki, R., Podemski, K., eds., Miasto w świadomości swoich mieszkańców, Poznań, 1999.
Cichocki, R., Podemski, K., eds., Życie w Poznaniu: miasto – mieszkańcy – instytucje, Poznań, 2002.
Cieraad, I., ed., At Home. An Anthropology of Domestic Space, New York 2006.
Cofta, E., Łęcki, W., Zgodziński, B. Wielkopolskie gościńce, Poznań, 1975.
Czarnecki, W., To był też mój Poznań, Poznań, 1987.
Dahrendorf, R., Class and Class Conflict in Industrial Society, Stanford, 1959.
Drenda, O., Duchologia polska. Rzeczy i ludzie w latach transformacji, Cracow, 2016.
Gdula, M., Sadura, P., ed. Style życia i porządek klasowy, Warsaw, 2012.
Gdula, M., Sadura, P., “Style życia jako rywalizujące uniwersalności”, in: Style życia i porządek klasowy, eds. M. Gdula, P. Sadura, Warsaw, 2012, pp. 15–34.
Gierek, E., “Cel naszego perspektywicznego programu – samodzielne mieszkanie dla każdej rodziny”, in: Plenum KC PZPR 10–11 maja 1972 r. Podstawowe dokumenty i materiały, Warsaw, 1972, pp. 17–32.
Głaz, J., “Swojscy, nasi, bogaci”, Kronika Miasta Poznania, 2017, 4, pp. 207–222.
Goffman, E., The Presentation of Self in Everyday Life, New York, 1959.
Hanson, J., Decoding Homes and Houses, Cambridge, 2003.
Huml, I., Polska sztuka nowoczesna XX wieku, Warsaw, 1978.
Jarząbek, Z., ”Kultura mieszkaniowa w nowych osiedlach wielkomiejskich”, in: Mieszkanie. Analiza socjologiczna, ed. E. Kaltenberg-Kwiatkowska, Warsaw, 1982, pp. 227–228.
Jawłowska, A., Mokrzycki, E., “Style życia a przemiany struktury społecznej. Propozycja typologii historyczno-socjologicznej”, in: Styl życia. Przemiany we współczesnej Polsce, ed. A. Siciński, Warsaw, 1978, pp. 155–160.
Jawłowska, A., Pawełczyńska, A., “Mechanizmy makrospołeczne a zróżnicowania stylu życia” in: Styl życia. Przemiany we współczesnej Polsce, ed. A. Siciński, Warszawa, 1978, pp. 201–202.
Kaczmarek, U., Wójcicki, M., Wizerunek społeczny i medialny Poznania na tle dużych miast Polski, Poznań, 2013.
Kamiński, Z., “System adaptacji terenów i zabudowy wiejskiej dla celów „drugiego domu” (aspekt społeczny i przestrzenny)”, Teka Komisji Urbanistyki i Architektury, 1978, XII, pp. 35–42.
Klein, L., ed., Polskie Las Vegas i szwagier z Corelem. Architektura, moda i projektowanie wobec transformacji systemowej w Polsce, Warsaw, 2017.
Korduba, P., Sołacz. Domy i ludzie, Poznań, 2009.
Korduba, P., Ludowość na sprzedaż. Towarzystwo Popierania Przemysłu Ludowego, Cepelia, Instytut Wzornictwa Przemysłowego, Warsaw, 2013.
Korduba, P., “Mieszkać luksusowo. Rozważania nad kulturą mieszkalną zamożnych poznaniaków ostatnich dziesięcioleci Peerelu”, Kronika Miasta Poznania, 2017, 4, pp. 223–237.
Korduba, P., Paradowska, A., Na starym Grunwaldzie. Domy i ich mieszkańcy, Poznań, 2012.
Kowalski, J., Meble Kowalskich. Ludzie i rzeczy, Dębogóra, 2014.
Kuczyńska, T., “W stylu lat siedemdziesiątych”, Ty i Ja, 1970, 3, pp. 8–11.
Kuczyńska, T., “Nowe hobby – domek letni”, Ty i Ja, 1973, 3, pp. 44–47.
Kuczyńska, T., “Więcej fantazji niż pieniędzy”, Ty i Ja, 1973, 4, p. 21.
Kuczyńska, T., Mieszkanie z wyobraźnią, Warsaw, 1986.
Kurz, I., “Konsumpcja: „coca-cola to jest to!”, in: Obyczaje polskie. Wiek XX w krótkich hasłach, ed. M. Szpakowska, Warsaw, 2008, pp. 145–156.
Łączyńska-Widz, E., Radziszewski, D., eds., Tarnów. 1000 lat nowoczesności, Warszawa–Tarnów, 2010.
Marciniak, P. Doświadczenia modernizmu. Architektura i urbanistyka Poznania w czasach PRL, Poznań, 2010.
Marody, M., ed. Co nam zostało z tych lat… Społeczeństwo polskie u progu zmiany systemowej, London, 1991.
Mazurek, M., Społeczeństwo kolejki. O doświadczeniach niedoboru 1945–1989, Warsaw, 2010.
Merkel, I., Utopie und Bedürfnis. Die Geschichte der Konsumkultur in der DDR, Köln–Weimar– Wien, 1999.
Merkel, I., “Luxus im Sozialismus. Eine widersinnige Fragestellung?“ in: Luxus und Konsum. Eine historische Annäherung, eds. R. Reith, T. Meyer, Münster–New York–München, 2003, pp. 220–236.
Merl, S., “Staat und Konsum in der Zentralverwaltungswirtschaft. Russland und die ostmitteleuropäischen Länder“, in: Europäische Konsumgeschichte. Zur Gesellschafts- und Kulturgeschichte des Konsums (18. bis 20. Jahrhundert), eds. H. Siegrist, H. Kaelble, J. Kocka, Frankfurt–New York, 1997, pp. 205–241.
Michalak, M., Wróbel, H., “Całość imponująca rozsądkiem” – mieszczański dom w mię- dzywojennym Poznaniu”, Kronika Miasta Poznania, 2017, 4, pp. 182–190.
Miller, D., The Comfort of Things, Cambridge, 2008.
Mycielski, Z., Dziennik 1960–1969, Warsaw, 2001.
Nieciuński, W., “Czterdzieści pięć i dziewięć lat polityki mieszkaniowej w Polsce”, in: Przeszłość i przyszłość polskiej polityki mieszkaniowej, ed. L. Frąckiewicz, Warsaw, 2005, pp. 116–117.
Osęka, A., “O piękno demokratyczne”, Projekt, 1981, 2, p. 9.
Palska, H., Bieda i dostatek. O nowych stylach życia w Polsce końca lat dziewięćdziesiątych, Warsaw, 2002.
Pawełczyńska, A., Tarkowska, E., “Style życia jednostek i rodzin”, in: Styl życia. Przemiany we współczesnej Polsce, ed. A. Siciński, Warsaw, 1978, pp. 239–258.
Piotrowski, P., Dekada. O syndromie lat siedemdziesiątych, kulturze artystycznej, krytyce, sztuce – wybiórczo i subiektywnie, Poznań, 1991.
Przybylski, A., Abisynia. Osiedle na poznańskim Grunwaldzie, Poznań 2017.
Radoła, M., “Antykwariusz o antykach”, Dziennik Poznański, 25 October 1991.
Radoła, M., “W antykwariacie. Było, minęło…”, Dziennik Poznański, 13 November 1991.
Siciński, A., “Hipotetyczne perspektywy przemiany stylu życia”, in: Styl życia. Przemiany we współczesnej Polsce, Warsaw, 1978, pp. 364–365.
Siciński, A., ed., Styl życia. Przemiany we współczesnej Polsce, Warszawa, 1978.
Szczerski, A., “Dekada luksusu. PRL i hotele w latach 70. XX wieku”, in: Szczerski, A., Cztery nowoczesności. Teksty o sztuce i architekturze polskiej XX wieku, Cracow, 2015, pp. 143–168.
Szcześniak, M., Normy widzialności. Tożsamość w czasach transformacji, Warsaw, 2016.
Syska, E., Marian Swinarski (1902–1965): poznański antykwariusz i bibliofil, Poznań, 2014.
Tatarkiewiczowie, T., W., Wspomnienia, Poznań, 2011.
Tulibacki, T., Hotelarz , 1979, 12, pp. 9–10. Uniechowska, F., Moje hobby to mieszkanie, photographs by A. Pisarski, Warsaw, 1978.
Warlikowska, A., Wokół kultury stołu. Recepcja porcelany Rosenthala po 1989 roku w Poznaniu, M.A. thesis, Poznań, 2018, Art History Section, Faculty of History Library, Adam Mickiewicz University.
Wróblewska, D., “Międzynarodowe Triennale Mebla”, Projekt, 1981, 2, p. 2.
Zakrzewska, B., Było… Wrocławsko-wielkopolska historia domowa, Wrocław, 2016.
Znaniecki, F., Miasto w świadomości jego obywateli: z badań Polskiego Instytutu Socjologii nad miastem Poznaniem, Poznań, 1931
Żółtowska, J. z Puttkamerów, Dzienniki. Fragmenty wielkopolskie 1919–1933, ed. B. Wysocka, Poznań, 2003.
Życie w Poznaniu 1997: mieszkańcy Poznania o swoim mieście, eds. R. Cichocki, K. Podemski, Poznań, 1998.
Inne artykuły z tego numeru
Table of Contents
- Daniel LibeskindJewish MuseumKabbalahcontemporary architecture
The Kabbalistic Alphabet of Libeskind: The Motif of Letter-shaped Windows in the Design of the Jewish Museum in Berlin
Artur Kamczycki
- gothic revivalsacral architecturenational stylechurch of St. Michael and Florian in WarsawJózef Pius Dziekoński
A Church for the Polish People: On the Contest for the Parochial Church in the Warsaw District of Praga
Jan Nowicki