Oryginalny artykuł naukowy
Ikonotheka

A Church for the Polish People: On the Contest for the Parochial Church in the Warsaw District of Praga

2018, 28


Data publikacji

06.08.2019

Model publikowania

open access

Rodzaj licencji


Dziedzina

Dziedzina nauk humanistycznych

Dyscyplina

nauki o sztuce

Język publikacji

Angielski

Pliki do pobrania

PDF 3 MB

Artykuł

Liczba wyświetleń:41

Liczba pobrań:0

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0


Abstrakt

The present article discusses the architectural contest for the design of the Praga parish church in Warsaw, announced in 1886. The author aims to establish whether this event had any significant impact on the development of Polish architecture and its theoretical principles. He reviews the reasons for its importance and attempts to establish whether it constitutes suitable material for more thorough studies, the results of which would merit a prominent place in the historiography of 19th century architecture in Poland. The critical interpretation presented in this article is based primarily on texts published in Przegląd Techniczny, which discuss the successive stages of the contest, as well as selected press articles and essays written in direct connection to this enterprise. The author analyses texts by Karol Matuszewski, Franciszek Ksawery Martynowski, Władysław Łuszczkiewicz and Józef Pius Dziekoński, which are crucial for understanding the complex nature of the issue of the contest. The analysis leads to the conclusion that it was not the ultimate form of the church, but rather the combination of emotions, hopes, interests and controversies provoked by the announcement of the contest and the phrasing of its requirements that determined the crucial role of this event in the history of Polish architecture in the latter part of the 19th century.

Słowa kluczowe:

Bibliografia

Bałus, W., Gotyk bez Boga? W kręgu znaczeń symbolicznych architektury sakralnej XIX wieku, Toruń, 2011.

Brykczyński, A., “W jakim stylu najwłaściwiej u nas kościoły budować?”, Przegląd Katolicki, 1893, 31, no. 46, pp. 726–728.

“Budowa kościoła parafialnego na przedmieściu Praga”, Przegląd Techniczny, 1888, 25, no. 5, p. 115.

Dobrzeniecki, T., “Władysław Łuszczkiewicz – badacz sztuki romańskiej w Polsce”, in: Myśl o sztuce. Materiały Sesji z okazji czterdziestolecia istnienia Stowarzyszenia Historyków Sztuki, Warszawa, listopad 1974, Warsaw, 1976, pp. 253–271.

Dziekoński, J. P., “Budowanie kościołów z cegły palonej”, Przegląd Katolicki, 1894, 32, no. 39, pp. 614–616.

Dziekoński, J. P., “Kościół parafialny świętego Floryana na Pradze pod Warszawą”, Architekt, 1900, no. 1, pp. 6–10.

Dziekoński, J. P., Monografia kościoła parafialnego w Będkowie, Cracow, 1893.

Gościcki, L., Budowa świątyni: wskazówki praktyczne przy wznoszeniu i odbudowie kościołów oraz zdobieniu ich wnętrza, Warsaw, 1916.

Grzybkowski, A., Gotycka architektura murowana w Polsce, Warsaw, 2014.

“Konkurs na sporządzenie szkicu do projektu kościoła dla parafii praskiej m. Warszawy”, Przegląd Techniczny, 1886, 23, no. 9, p. 263.

“Konkurs stulecia. Nasza twórczość naukowa, literacka i artystyczna w XIX wieku”, Kurier Warszawski, 1901, 81, no. 1, pp. 1–16.

Krajewski, R., “O architekturze narodowej”, Gazeta Codzienna, 1860, 125, pp. 1–3.

Krogulec, T., “Stanisław Marzeński (1904–1992) – budowniczy kościołów”, Almanach Muzealny, 2010, 6, pp. 221–230.

Kumor, W., Ustrój i organizacja Kościoła Polskiego w okresie niewoli narodowej, Cracow, 1980.

Łuszczkiewicz, W., “Czyli można konstrukcyę kościołów gotyckich krakowskich XIV wieku uważać za cechę specyalną ostrołuku w Polsce, in: Pamiętnik I Zjazdu historyków polskich, Cracow, 1881, pp. 53–63.

Łuszczkiewicz, W., “Kilka słów o naszem budownictwie w epoce ostrołukowej i jego cechach charakterystycznych”, Przegląd Techniczny, 1887, 24, no. 3–6, pp. 53–54, 81–82, 115–117, 148–150.

Majdowski, A., Budownictwo kościelne w twórczości projektowej Józefa Piusa Dziekońskiego (1844– 1927), Warsaw, 1995.

Majdowski, A., “Nurt narodowy w architekturze sakralnej Królestwa Polskiego od drugiej połowy XIX wieku”, Nasza Przeszłość: studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce, vol. 64, Cracow, 1965, pp. 5–54.

Majdowski, A., “O poglądach na styl wiślano-bałtycki w polskiej architekturze sakralnej XIX wieku”, Nasza Przeszłość: studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce, vol. 78, Cracow, 1992, pp. 303–327.

Majdowski, A., Studia z historii architektury sakralnej w Królestwie Polskim, Warsaw, 1993.

Majdowski, A., “Z dziejów budowy kościoła pw. świętych Michała i Floriana”, in: Świątynie prawego brzegu. Kościół katolicki w dziejach prawobrzeżnej Warszawy, eds. A. Sołtan, J. Wiśniewska, K. Zwierz, Warsaw, 2009, pp. 125–138.

Maroński, S., “Słowianie Meklemburscy i walka stronnictwa niemieckiego ze słowiańskiem przy wyborze biskupa dyecezji szweryńskiej”, Biblioteka Warszawska, 1881, 3, pp. 22–48.

Martynowski, F. K., “O stylu wiślano-bałtyckim”, Wiek: gazeta polityczna, literacka i społeczna, 1887, no. 51, p. 3.

Martynowski, F. K., “Z powodu konkursu na kościół parafii praskiej”, Kurier Warszawski, 1886, no. 317b, pp. 1–2.

Matuszewski, K., “O architekturze u obcych i u nas uwagi ze stanowiska estetycznego”, Biblioteka Warszawska, 1881, 3, pp. 75–93, 382–405.

Nieniewski, A., “Architekt Józef Dziekoński”, Przegląd Techniczny, 1908, 46, no. 1, pp. 13–14.

Nowowiejski, A. J., Wykład Liturgii Kościoła Katolickiego, Warsaw, 1893.

Olszewski, A. K., “Przegląd koncepcji stylu narodowego w teorii architektury polskiej przełomu XIX i XX w.”, Sztuka i Krytyka, 1956, 7, no. 3–4, pp. 275–372, 391–394.

Ostoja, “Kilka słów o architekturze narodowej”, Kronika Wiadomości Krajowych i Zagranicz- nych, 1860, 15, pp. 3–4.

Paszkiewicz, P., Pod berłem Romanowów. Sztuka rosyjska w Warszawie 1815–1915, Warsaw, 1991.

“Projekty kościoła dla parafii praskiej m. Wwy”, Przegląd Techniczny, 1887, 24, no. 5, p. 125.

Rudowska, M., Warszawskie konkursy architektoniczne w latach 1864–1898, Warsaw, 1972.

Rzepińska, M., Władysław Łuszczkiewicz malarz i pedagog, Cracow, 1983.

Sas-Zubrzycki, J. K., Styl nadwiślański jako odcień sztuki średniowiecznej w Polsce, Cracow, 1910.

Sierakowski, S., Architektura obejmująca wszelki gatunek murowania i budowania, vol. 1, Cracow, 1812.

“Sprawozdanie komisji konkursowej z osądzenia szkiców projektu budowy kościoła dla parafii praskiej m. Warszawy”, Przegląd Techniczny, 1887, 24, no. 4, p. 93.

Starożyk, J., “Kościół św. Michała Archanioła i Floryana na Pradze pod Warszawą, Tygodnik Ilustrowany, 1898, 29, pp. 569–578.

Stefański, K., Architektura XIX wieku na ziemiach polskich, Warsaw, 2005.

Stefański, K., Polska architektura sakralna w poszukiwaniu stylu narodowego, Łódź, 2000.

Wierzbicka, B., Franciszek Ksawery Martynowski 1848–1896. Polihistor, teoretyk restauracji zabytków, krytyk sztuki, Warsaw, 1998.

“Z tygodnia na tydzień. Poświęcenie kościoła św. Floryana na Pradze”, Tygodnik Ilustrowany, 1901, 42, no. 40, pp. 779–780.

Podobne publikacje