Oryginalny artykuł naukowy
Ikonotheka

The Feminist Agenda and the Brazilian Art System between the 1960s and the 1970s

2023, 33, Numer 1


Data publikacji

02.08.2024

Model publikowania

open access

Rodzaj licencji


Dziedzina

Dziedzina nauk humanistycznych

Dyscyplina

nauki o sztuce

Język publikacji

Angielski

Pliki do pobrania

PDF 321 KB

Artykuł

Liczba wyświetleń:128

Liczba pobrań:34

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0


Abstrakt

The reception of second-wave feminist guidelines in the Brazilian artistic system has been a recurring theme of inquiry in feminist historiography because of its peculiarity: a country that propagated its international image as a place of delight and sexual experience, but crystallised in conservative and colonial values, in conjunction with a highly experimental artistic scene, but under the yoke of violence from a civil-military dictatorship. To show what kind of relationship was established between some of the cultural agents of the period and the feminist agenda that arrived in the Brazilian scene, this essay takes some case studies that point out the strategies and negotiations regarding feminism, even though those concerned were not militants.

Słowa kluczowe:

Bibliografia

“A líder prega apoio à greve”, O Estado de São Paulo, 16 April 1971.

“Abaixo o sexo”, Correio da Manhã, 27 November 1969.

Amaral, A., “O cotidiano feminino transformado em arte”, O Estado de São Paulo, 04 November 1979.

Amaral, A., Arte e Meio Artístico: entre a feijoada e o X-Burguer, São Paulo, 1983.

Amaral, A., Herkenhoff, P., Ultramodern: the Art of Contemporary Brazil, Washington, 1993.

Amaral, A., “A mulher nas artes”, Textos do Trópico de Capricórnio. Artigos e Ensaios (1980-2005), V. 3: Bienais e artistas contemporâneos no Brasil, 2006, 34.

Amaral, A., “Interview”, SESC Magazine, April 2014, 202, https://portal.sescsp.org.br/online/artigo/7445_aracy+amaral#/tagcloud=lista.

Amaral, A., “Vejo pouco grito na arte brasileira”, Select Art, 1 September 2017, https://select.art.br/vejo-pouco-grito-na-arte-brasileira/.

Barros, R., Elogio ao toque ou como falar de arte feminista à brasileira, Rio de Janeiro, 2016.

Borges, J.V., “Da (des)Construção do ‘Clássico’: O Segundo Sexo e Mística Feminina no Brasil e na Argentina”, in: Seminário Internacional Fazendo Gênero 10 (Anais Eletrônicos), Florianópolis, 2013, http://www.fg2013.wwc2017.eventos.dype.com.br/resources/anais/20/1381836121_ARQUIVO_joana-vieira-borges.pdf.

Borges, J.V., Trajetórias e Leituras Feministas no Brasil e na Argentina (1960-1980), MA thesis in history, Center for Philosophy and Human Sciences, Federal University of Santa Catarina, 2013.

Buitoni, D.S., A mulher de papel: a representação da mulher pela imprensa feminina brasileira, São Paulo, 2009.

Cisne, M., Feminismo e consciência de classe no Brasil, São Paulo, 2015.

Costa, M.P., Entre sonhos e consumo: as representações femininas na Revista Claudia (1961-1985), MA thesis in history, Faculty of Sciences and Letters, Universidade Estadual Paulista, Assis, 2009.

Crescêncio, C.L., “Antifeminismo e ressentimento: as mulheres no O Pasquim”, Seminário Internacional Fazendo Gênero 11 & 13th Women’s Worlds Congress, Florianópolis, 2017.

Duarte, A.R.F., “Betty Friedan – morre a feminista que estremeceu a América, Revista Estudos Feministas, 2006, 14, no. 1.

Fernandes, M., “Especulação, todas I”, O Pasquim, 9 October 1972, 170.

Fernandes, M., Ziraldo, Jaguar, “Cidinha Campos no ar”, O Pasquim, 6 January 1975, 287.

Fortuna, M., “‘Não vou morrer Heloisa Buarque de Hollanda’, diz uma das maiores pensadoras do feminismo brasileiro, que não quer mais ser reconhecida pelo sobrenome do marido”, O Globo, 17 July 2023, https://oglobo.globo.com/cultura/noticia/2023/07/17/nao-vou-morrer-heloisa-buarque-de-hollanda-diz-uma-dasmaiores-pensadoras-do-feminismo-brasileiro-que-nao-quer-mais-ser-reconhecidapelo-sobrenome-do-marido.ghtml.

Freud, S., Jokes and Their Relation to the Unconscious, translated by J. Crick, New York, 2003.

Hartmann, H., The Unhappy Marriage of Marxism and Feminism: Towards a More Progressive Union, in: The Unhappy Marriage of Marxism and Feminism, ed. L. Sargent, London, 1981, pp. 1–43.

“Heloneida Studart, nossa candidata a deputada estadual”, O Pasquim, 9 October 1978, 488.

Hollanda, H.B. de, Tendências e Impasses. O feminismo como crítica da cultura., Rio de Janeiro, 1994.

Hollanda, H.B. de, Impressões de viagem: CPC, vanguarda e desbunde, São Paulo, 1981.

Hollanda, H.B. de, Herkenhoff, P., Manobras Radicais, São Paulo, CCBB, 2006.

Hollanda, H.B. de, Explosão Feminista. Arte, Cultura, Política e Universidade, São Paulo, 2018.

Hollanda, H.B. de, Pensamento feminista Brasileiro: formação e context, Rio de Janeiro, 2019.

Hollanda, H.B. de, Pensamento feminista hoje: perspectivas decoloniais, Rio de Janeiro, 2020.

Hollanda, H.B. de, Pensamento feminista hoje: sexualidades no Sul Global, Rio de Janeiro, 2020.

Karawejczyk, M., “O Feminismo em Boa Marcha no Brasil! Bertha Lutz e a Conferência pelo Progresso Feminino”, Revista Estudos Feministas, 2018, 2, no. 26, pp. 1–17.

Leirner, S., “Arte Feminina e Feminismo”, O Estado de São Paulo, 13 February 1977.

Leirner, S., “Feminismo na arte brasileira: opinião da crítica”, O Estado de São Paulo, 27 February 1977.

Lessa, C., A estratégia de desenvolvimento 1974-1976: sonho e fracasso, UNICAMP. IE, 1998.

Macarini, J.P., A política econômica da ditadura militar no limiar do “milagre” brasileiro: 1967/69, IE/UNICAMP, 2000, 99.

Maurício, J., “Mulheres no Ibirapuera: 275 obras”, Correio da Manhã, Rio de Janeiro, 27 January 1961

Moraes, M.L.Q. de, Vinte anos de Feminismo, livre docente thesis, Department of Sociology of the Institute of Philosophy and Human Sciences, State University of Campinas, 1996.

Morais, F., “A mulher”, O Globo, 23 September 1976.

Morais, F., “Presença da mulher na arte brasileira”, O Globo, 8 March 1982.

Muraro, R.M., A Mulher na Construção do Mundo Futuro, Petrópolis, 1966.

Muraro, R.M., Os seis meses em que fui homem, 3rd edition, Rio de Janeiro, 1991.

Muraro, R.M., Memórias de uma mulher impossível, Rio de Janeiro, 1999.

“No clube da Luluzinha”, O Pasquim, 1 March 1975, 295.

“O Pasquim (ainda com fama de machista) abre alas para Rose Marie Muraro”, O Pasquim, 10 June 1981, 623.

“O Women’s Club recebe… Desfile de prêt-à-porter”, Correio da Manhã, 25 June 1961.

Palmer, H. (alias Clarice Lispector), Correio da Manhã, 19 February 1960. Correio da Manhã, 21 April 1963.

Pinheiro, A.M.B., “O Feminismo Midiático de Rose Marie Muraro”, Seminário Internacional Fazendo Gênero 11 & 13th Women’s Worlds Congress, Florianópolis, 2017.

Pinheiro, M., Rato de Redação - Sig e a História do Pasquim, São Paulo, 2022.

Pinsky, C.B., Pedro J.M., eds., Nova história das mulheres no Brasil, São Paulo, 2012.

Pinto, C.R.J., “Feminismo, história e poder”, Revista de sociologia e política, 2010, 18, no. 36, pp. 15–23.

Pontual, R., “Feminismo e Arte”, Jornal do Brasil, 3 December 1974.

Rago, M., “Epistemologia feminista, gênero e história”, in: Masculino, feminino, plural, eds. J. Pedro, M. Grossi, Florianópolis, 1998.

“Rose Marie Muraro denuncia: Paulo Francis é híbrido”, O Pasquim, 7 April 1971, 91.

Saffioti, H.I.B., A Mulher na Sociedade de Classes: mito e realidade, Petrópolis, 1976.

Soihet, R., Esteves, F.C., “O Centro da Mulher Brasileira (CMBRJ) e suas experiências nos anos 1970 e 1980”, in: Revolução e democracia (1964…), eds. J. Ferreira, D.A. Reis, Rio de Janeiro, 2007.

Soihet, R., “Preconceitos nas charges de O Pasquim: mulheres e a luta pelo controle do corpo”, ArtCultura, 2007, 9, no. 14, pp. 39–53.

Soihet, R., “Zombaria como arma antifeminista: instrumento conservador entre libertários”, Revista Estudos Feministas, 2005, 13, no. 3, pp. 591–611.

Souza, T.M. de, “Arte como Medida: aspectos da autoria na mediação de exposições de arte – a 18ª e 19ª Bienal de São Paulo”, XVII Brazilian Congress of Sociology, 20–23 July 2015, Porto Alegre (RS).

Studart, H., Mulher, Objeto de Cama e Mesa, Petrópolis, 1976.

Traister, R., “Mad Women”, New York Times, 23 January 2021, https://www.nytimes.com/2011/01/23/books/review/Traister-t.html.

Trizoli, T., Trajetórias de Regina Vater: Por uma crítica feminista da arte brasileira, MA thesis, University of São Paulo, Museum of Contemporary art, Program of Aesthetics and Art History, 2011.

Trizoli, T., Atravessamentos feministas: um panorama de mulheres artistas no Brasil dos anos 60/70, PhD thesis, University of São Paulo, Faculty of Education, Program of Philosophy, 2018.

Trizoli, T., “Um problema de gênero: Aracy Amaral e os ensaios sobre o feminino nas artes”, 2nd International Symposium on Systemic Art Relations. Art Beyond Art. (Annals), Porto Alegre, 2020

Trizoli, T., “Febre Feminista: paradoxos das exposições de mulheres no Brasil”, MODOS: Revista de História da Arte, 2013, 7, no. 1.

Zimmerman de Andrade, M., Rebeldia pronta para o consumo: a construção da cultura juvenil no Brasil dos anos 1950-60. 2016, PhD thesis (doctorate in politics, memory and city) – Institute of Philosophy and Human Sciences, State University of Campinas, Campinas, 2016.

Podobne publikacje