Oryginalny artykuł naukowy
Ikonotheka

The So-called Copernicus’ Chapel: a Jubilee Creation in the Gothic St John’s Cathedral in Toruń

2021, 31, Numer 31


Data publikacji

21.09.2022

Model publikowania

open access

Rodzaj licencji


Dziedzina

Dziedzina nauk humanistycznych

Dyscyplina

nauki o sztuce

Język publikacji

Angielski

Pliki do pobrania

PDF 756 KB

Artykuł

Liczba wyświetleń:211

Liczba pobrań:49

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0


Abstrakt

The article is devoted to the history of transformation and re-arrangement of the first from the West chapel on the South side of the Gothic parish church of the Old Town in Toruń, at present the Toruń Cathedral of St John the Baptist and St John the Evangelist. The former merchants’ chapel dedicated to St Nicholas over its history had changed its furnishing and patrocinium twice (St Michael the Archangel/ The Guardian Angels), which had been dictated by religious needs. In the 19th century it had also assumed the function of baptismal chapel and in 1973 – the Copernicus Jubilee Year – gained an entirely new arrangement to suit the memoria of the astronomer, who was born in this town. From than on it is universally referred to “The Copernicus Chapel”. The Authors analyse the historic grounds for that commemoration (the Copernicus memorabilia collected in that interior), the principles of its new arrangement with the use of Medieval elements of the church furnishing, the elements of historic and emotional narrative as well as the contemporary implications of that creation.

Słowa kluczowe:

Bibliografia

Album Mikołaja Kopernika. Album wydany staraniem Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Poznaniu w czterechsetną rocznicę urodzin Mikołaja Kopernika, Gniezno–Warszawa, 1873.

Ars Sacra. Dawna sztuka diecezji toruńskiej, katalog wystawy Muzeum Okręgowego w Toruniu 5 XI–31 XII 1993, Toruń, 1993.

Balewski, Z., Stalle gotyckie z Kaplicy Kopernikowskiej Kościoła p.w. św. Jana w Toruniu. Dokumentacja konserwatorska, P.P. Konserwacji Zabytków, Oddział w Toruniu, Toruń, 1973.

Beek-Goehlich, M., Die mittelalterlichen Kirchengestühle in Westpreußen und Danzig (“Bau- und Kunstdenkmäler des Deutschen Ostens”, Reihe B, 4), Stuttgart, 1961.

Błażejewska, A., Pilecka, E., “Sztuka średniowieczna”, in: A. Błażejewska et al., Dzieje sztuki Torunia, Toruń, 2009, pp. 15–185.

Domasłowski, J., “Wyposażenie wnętrza”, in: Bazylika katedralna św. Janów w Toruniu, ed. M. Biskup, Toruń, 2003, pp. 109–237.

Dorawa, M., Dokumentacja historyczno-konserwatorska projektu wyposażenia Kaplicy Kopernikańskiej /Aniołów Stróżów, Toruń 1971.

Dorawa, M., “Kościół św. Jana w Toruniu w czasach Kopernika. Próba rekonstrukcji wyposażenia”, Studia Warmińskie, 1972, 9, pp. 405–430.

Dorawa, M., “Organy bazyliki katedralnej p.w. św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty w Toruniu na tle dziejów budownictwa organowego w Polsce”, in: Dzieje i skarby kościoła Świętojańskiego w Toruniu. Materiały z konferencji przygotowanej przez Toruński Oddział Stowarzyszenia Historyków Sztuki przy współpr. Instytutu Zabytkoznawstwa i Konserwatorstwa

Uniwersytetu Mikołaja Kopernika 22–23 III 2002, eds. K. Kluczwajd, M. Woźniak, Toruń, 2003.

Drążkowski, H., Bliskowski, L., Dokumentacja konserwatorska, Toruń, Epitafium M. Kopernika, PP. Konserwacji Zabytków, Oddział w Toruniu, Toruń, 1972.

Flik, J., Kruszelnicka, J., Epitafium Mikołaja Kopernika w bazylice katedralnej św. Janów w Toruniu, Toruń, 1996.

Gingerich, O., “The Copernican Quinquecentennial and Its Predecessors: Historical Insights and National Agendas”, Osiris, 1999, pp. 37–60.

Górski, K., Mikołaj Kopernik. Środowisko społeczne i samotność, Toruń, 1973.

Górski, K., “Spis beneficjów kościelnych Torunia z 1541 r.: nowe źródło do dziejów miasta (komunikat)”, Zapiski Historyczne, 1973, 38, z. 3, pp. 83–87

Górski, K., Gołębiowski, M., “Wykaz prebend kościelnych Torunia z 1541 roku”, Zapiski Historyczne, 1977, 42, z. 4, pp. 149–175.

Grabowska-Lysenko, A., “Do rozmnożenia chwaley Pańskiey y czczci SS. Iego. O niektórych relikwiarzach z toruńskiego kościoła św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty, związanych z nimi ołtarzach i ich znaczeniu dla dziedzictwa regionu – na marginesie niedawnego odkrycia zbioru relikwii w toruńskiej katedrze”, in: Dziedzictwo Torunia i ziemi chełmińskiej – odkrycia i reinterpretacje, (“Studia i materiały z dziedzictwa kulturowego Torunia i regionu” 4), ed. M. Jakubek-Raczkowska, Toruń, 2021, pp. 159-206, 365-395.

Grotek, E., “Miejsca pamięci a toruńska tożsamość zbiorowa w XIX wieku. Przypadek Kopernika”, in: Pamięć w ujęciu lingwistycznym. Zagadnienia teoretyczne i metodyczne, ed. W. Czachur, Warszawa, 2018, pp. 159–187.

Heise, J., Die Bau- und Kunstdenkmäler des Kreises Thorn, (“Die Bau- und Kunstdenkmäler der Provinz Westpreußen” 6/7), Danzig, 1889.

Heuer, R., Thorn zur Zeit des Coppernicus, Thorn, 1923.

Jakubek-Raczkowska, M., “XIII-wieczna chrzcielnica z Kaplicy Kopernika”, in: Dzieje i skarby kościoła Świętojańskiego w Toruniu. Materiały z konferencji przygotowanej przez Toruński Oddział Stowarzyszenia Historyków Sztuki przy współpr. Instytutu Zabytkoznawstwa i Konserwatorstwa Uniwersytetu Mikołaja Kopernika 22–23 III 2002, eds. K. Kluczwajd, M. Woźniak, Toruń 2003, pp. 237–255

Jakubek-Raczkowska, M., Raczkowski, J., Kowalski, T., Średniowieczne malowidła ścienne w kamienicach mieszczańskich Starego i Nowego Miasta Torunia / Medieval Wall Paintings in Burghers’ Houses of the Old and New Town of Toruń, Toruń, 2017.

Jasiński, T., “Dom rodzinny Mikołaja Kopernika. Przyczynek do studiów nad socjotopografią późnośredniowiecznego miasta”, Kwartalnik Historyczny, 1985, 92, no. 4, pp. 861–884.

Kalembka, S., Uniwersytet Mikołaja Kopernika w 1973 roku: rozbudowa i przygotowania do obchodów kopernikowskich, Toruń, 1973.

Kalembka, S., Czaharowski, A., Informator o obchodach 500-lecia urodzin Mikołaja Kopernika w 1973 roku, Toruń, 1973.

Kofel, W., “Problematyka konstrukcyjna zabytkowych retabulów toruńskich z XVII i XVIII wieku na przykładzie ołtarzy Zaśnięcia Najświętszej Marii Panny i Anioła Stróża z kościoła pw. św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty w Toruniu”, in: Stare i nowe dziedzictwo Torunia, Bydgoszczy i regionu II, eds. J. Raczkowski, M. Jakubek-Raczkowska (”Studia i materiały z dziedzictwa kulturowego Torunia i regionu” 3), Toruń, 2020, pp. 187–203.

Kolberg, W., Napis na starej chrzcielnicy w kościele św. Jana w Toruniu, dokładnie przerysowany, Warszawa, 1872.

Kruszelnicka, J., “Rzeźba i malarstwo”, in: Kultura artystyczna ziemi chełmińskiej w czasach Kopernika. Katalog, Toruń, 1973, pp. 24–46.

Kurkowski M., “Rzeźba Chrystusa z tzw. kaplicy kopernikańskiej w kościele Świętojańskim w Toruniu”, Rocznik Toruński, 47, no. 220, pp. 259–293.

Kwiatkowski, J., “Przekształcenia wnętrza kościoła farnego p.w. św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty w Toruniu od końca XVIII do XX wieku”, in: Dzieje i skarby kościoła Świętojańskiego w Toruniu. Materiały z konferencji przygotowanej przez Toruński Oddział Stowarzyszenia Historyków Sztuki przy współpr. Instytutu Zabytkoznawstwa i Konserwatorstwa Uniwersytetu Mikołaja Kopernika 22–23 III 2002, eds. K. Kluczwajd, M. Woźniak, Toruń, 2003, pp. 295–310.

Lankau, J., Monografia i przewodnik ilustrowany po Toruniu: z planem miasta, Toruń, 1924.

Łyczak, B., “Uwagi na temat nastaw ołtarzowych ufundowanych w XVIII wieku do kościoła pw. śś. Jana Chrzciciela i Jana Ewangelisty w Toruniu”, Zapiski Historyczne, 2015, 80 / 2, pp. 77-91.

Majoch, S., “Nazarenizm w toruńskim kościele Świętojańskim. Julian Wałdowski (1854–1912) i jego zapomniane prace”, in: Kościół Świętojański w Toruniu – nowe rozpoznanie, ed. K. Kluczwajd, Toruń, 2015, pp. 213–237.

Mikulski, K., Mikołaj Kopernik. Życie i działalność, Toruń, 2009.

Miscellanea źródłowe do historii kultury i sztuki Torunia, eds. B. Dybaś, M. Farbiszewski, (“Źródła i materiały do dziejów sztuki polskiej”, ed. M. Arszyński, vol. 27), Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź, 1989.

Niemcewicz, J. U., Juljana Ursyna Niemcewicza, podróże historyczne po ziemiach polskich: od 1811 do 1828 roku, Paryż–Petersburg, 1858.

Oliński, P., Fundacje mieszczańskie w miastach pruskich w okresie średniowiecza i na progu czasów nowożytnych (Chełmno, Toruń, Elbląg, Gdańsk, Królewiec, Braniewo), Toruń, 2008.

Polak, W., “Obchody pięćsetlecia urodzin Mikołaja Kopernika w 1973 roku w Toruniu”, Komunikaty Mazursko-Warmińskie, 2013, 3, pp. 573–584.

Polkowski, I., Czterowiekowy jubileusz urodzin Mikołaja Kopernika w Toruniu, Gniezno, 1873.

Popławski, B., “Obchody rocznic historycznych: Rok Kopernika i Rok Odrodzenia 1953”, Przegląd Historyczny, 2010, 101/3, pp. 387–413.

Program Muzeum Okręgowego w Toruniu w zakresie przygotowania do obchodu 500. rocznicy urodzin Mikołaja Kopernika, Toruń, 1972.

Pszczółkowski, M., “Z dziejów budowy toruńskiego kampusu uniwersyteckiego 1967–1973”, Zapiski Historyczne, 2010, 75/2, pp. 151–170.

Remer, J., “Muzeum Epoki Kopernika (koncepcja i realizacja)”, Rocznik Muzeum w Toruniu, 1968, 3, pp. 23–37.

Rozynkowski, W., “Z historii parafii katedralnej św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty (1992–2013)”, in: Opus temporis. Toruńskiej katedry historia najnowsza. Prace konserwatorskie i restauratorskie w latach 2000–2013, eds. K. Kluczwajd, M. Rumiński, Toruń, 2013, pp. 31–40.

Rymaszewski, B., “Dzielnica Staromiejska Torunia – środowisko rodzinne Mikołaja Kopernika”, Rocznik Muzeum w Toruniu, 1968, 3, pp. 104–124.

Schmid B., “Die gotischen Bildwerke des St. Johanniskirche”, Mitteilungen des Coppernicus-Vereins für Wissenschaft und Kunst zu Thorn, 1911, 19, pp. 2–12.

Smużny, W., “Gotyk na dotyk i witraż… dla oczu i duszy’”, in: Witraż w Toruniu – dawny i dzisiejszy / Glasmalerei in Thorn – gestern und heute, ed. K. Rochecki, Toruń, 2005.

“Sprawozdanie z czynności Towarzystwa Naukowego za rok 1973”, Sprawozdania Towarzystwa Naukowego w Toruniu, 1973, 27.

Visitationes ecclesiarum dioecesis culmensis et pomesaniae Andrea Leszczyński Episcopo A. 1647 curavit Adalbertus Pobłocki, Toruń, 1900.

Visitationes episcopatus Culmensis Andrea Olszowski Episcopo A. 1667–72 factae, part 2, Toruń, 1903.

Wencel-Kalembkowa, U., “Polskie obchody czterechsetnej rocznicy urodzin Mikołaja Kopernika w Toruniu”, Acta Universtats Nicola Copernici. Historia, 1973, 9 (58), pp. 213–226.

Wernicke, J. E., Wegweiser durch Thorn und seine Umgebungen, Thorn, 1846.

Woźniak, M., “Przestrzeń liturgiczna kościoła pw. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty w Toruniu”, in: Argumenta, articuli, quaestiones. Studia z historii sztuki średniowiecznej. Księga jubileuszowa dedykowana Marianowi Kutznerowi, eds. A. Błażejewska, E. Pilecka, Toruń 1999, pp. 391–409.

Woźniak, M., “Ołtarze w przestrzeni liturgicznej kościoła Świętojańskiego w Toruniu”, in: Dzieje i skarby kościoła Świętojańskiego w Toruniu. Materiały z konferencji przygotowanej przez Toruński Oddział Stowarzyszenia Historyków Sztuki przy współpr. Instytutu Zabytkoznawstwa i Konserwatorstwa Uniwersytetu Mikołaja Kopernika 22–23 III 2002, eds. K. Kluczwajd, M. Woźniak, Toruń 2002, pp. 273–294.

Załęska, H., “Popiersie toruńskie Mikołaja Kopernika”, Rocznik Muzeum w Toruniu, 1968, 3, pp. 71–103.

Podobne publikacje