Left / abandoned / post-German. Late Gothic Silesian Retables and Their New Settings in the Monastery Church in Mogiła (Cracow), and the Cathedrals in Warsaw and Poznań in the 1940s and 1950s
2021, 31, Numer 31
Data publikacji
Model publikowania
Rodzaj licencji
Dziedzina
Dyscyplina
Język publikacji
Pliki do pobrania
PDF 734 KB
Liczba wyświetleń:157
Liczba pobrań:32
Cytowania Crossref:0
Wynik Altmetric:0
Abstrakt
Based on three case studies, the text presents the analysis of the process of the reappropriation of three selected “left”/”abandoned”/”post-German” medieval artworks in the three important conservation projects from the first decade of the post-war reconstruction of Poland (1945–1955). The circumstances, course and consequences of mounting late gothic Silesian altarpieces in the presbyteries of the monastery church in Mogiła and in the rebuilt and restored cathedrals in Warsaw and Poznań will be traced. This will enhance the analysis of the process of post-war creation of three monuments of Polish medieval art, different in their architectural and artistic costume and history. They will be examined in the context of foreign artworks, which despite being “left”/”abandoned” remained the carriers of a complicated, multithreaded history, unknown to or ignored by decision-makers.
Słowa kluczowe:
Bibliografia
Adamski , J., Hale z poligonalnym chórem zintegrowanym w architekturze gotyckiej na terenie Polski, Kraków, 2010.
Czermińska, M., Gotyk i pisarze. Topika opisu katedry, Gdańsk, 2005
Dutkiewicz, J., Małopolska rzeźba średniowieczna 1300-1450, Kraków, 1949.
Dutkiewicz, J., “Nowoodkryte dekoracje malarskie”, Ochrona Zabytków, 1948, 1, no. 2.
Fleischner, S., “Schöpferische Denkmalpflege”. Kulturideologie des Nationalsozialismus und Positionen der Denkmalpflege, (Diss. Bamberg 1997), Münster, 1999.
Gliński, R., Patała, A., Dziedzictwo kulturowe gminy Milicz, Wrocław, 2019.
Grajewski, G., Między sztuką, nauką a polityką. Ochrona zabytków na Dolnym Śląsku w czasach III Rzeszy, Wrocław, 2014 (unpublished PhD).
Idźkowski, A., “Kościół Archykatedralny Śgo Jana w Warszawie”, Biblioteka Warszawska, 1843, pp. 1–18.
Jarzewicz, J., “Polskie katedry – świadkowie tysiącletnich dziejów chrześcijaństwa”, in: Wokół Wielkiego Jubileuszu 1050-lecia Chrztu Polski, ed. R. Słowiński, Poznań, 2017, pp. 63–76.
Jungnitz, J., Visitationsberichte der Diözese Breslau, Bd. 3, Breslau, 1907.
Kaczmarek, R., “Jacob Beinhart: The career of an immigrant”, in: Migrations. Late Gothic Art in Silesia, ed. A. Patała, Wrocław, 2019, pp. 57–70.
Kalita, K., “Odbudowa i regotyzacja katedry poznańskiej w latach 1945–1956”, in: W służbie kościoła poznańskiego. Księga pamiątkowa na 70-lecie urodzin Arcybiskupa Metropolity Dr Antoniego Baraniaka, Poznań, 1974, pp. 139–153.
Knötel, P., “Der Hochaltar der Sandkirche von 1487 in Schlesischen Museum für Kunstgewerbe und Altertümer”, Schlesiens Vorzeit in Bild und Schrift, N.F. 1933, 10, pp. 61–66.
Komorowski, T., “Katedra warszawska na ukończeniu”, Stolica. Tygodniowa Kronika Odbudowy Warszawy, 1955 (30.01.1955), 5/371, p. 4.
Kopytoff, I., “The cultural biography of things: commoditization as process”, in: The Social Life of Things. Commodities in Cultural Perspective, ed. A. Appadurai, Cambridge 2014, pp. 64–92.
Kowalski, W., “Międzynarodowo-prawne implikacje ochrony dziedzictwa kulturowego na Zachodnich i Północnych Ziemiach Polski”, in: Ochrona dziedzictwa kulturowego Zachodnich i Północnych Ziem Polski, ed. J. Kowalczyk, Warszawa, 1995, pp. 15–23.
Kowalski, W., “Sytuacja prawna poniemieckich zbiorów bibliotecznych w Polsce”, Przegląd Biblioteczny, 1997, no. 1, pp. 17–23.
Kudelski, J., “Rewindykacja dóbr kultury na Dolnym Śląsku”, Kwartalnik Historyczny 2016, 73, pp. 71–94.
Kwiatkowska, M. I., Katedra św. Jana, Warszawa, 1978.
Labuda, A., “Das deutsche Kunsterbe in Polen. Ansichten, Gemeinplätze und Meinungen nach dem Zweiten Weltkrieg”, Kunstchronik, 1997, 50, pp. 325–333.
Labuda, A., “Kunst und Kunsthistoriographie im deutsch-polnischen Spannungsverhältnis – eine vernachlässigte Forschungsaufgabe”, in: Deutsche Geschichte und Kultur im heutigen Polen. Fragen der Gegenstandsbestimmung und Methodologie, ed. H.-J. Karp, Marburg, 1997, pp. 119–135.
Labuda, A. S., “Malarstwo tablicowe w Wielkopolsce, na Kujawach i Mazowszu”, in: Malarstwo gotyckie w Polsce, eds. A. S. Labuda, K. Secomska, Warszawa, 2003, pp. 311–332.
Labuda, A., Z dziejów historii sztuki. Polska Niemcy, Europa, ed. R. Bąk, Poznań, 2015.
Linette, E., “O gotyckiej architekturze katedry poznańskiej”, in: Podług nieba i zwyczaju polskiego. Studia z historii architektury, sztuki i kultury ofiarowane Adamowi Miłobędzkiemu, Warszawa, 1988, pp. 92–104.
Maj, B., “Niezwykłe losy ścinawskiego retabulum. Z dziejów sztuki sakralnej w powojennej Polsce”, Perspektywy kultury / Perspectives on culture, 2020, 29, pp. 225–230.
Majewski, P., Ideologia i konserwacja. Architektura zabytkowa w Polsce w czasach socrealizmu, Warszawa, 2009.
Marcinkowski, W., Gotycka nastawa ołtarzowa u kresu rozwoju – Retabulum ze Ścinawy (1514) w kościele klasztornym w Mogile, Kraków, 2006.
Mrozek, J. A., “Tradycja i awangarda w twórczości Adolfa Szyszko-Bohusza (na przykładzie wybranej grupy obiektów)”, in: Tradycja i innowacja. Materiały Sesji Stowarzyszenia Historyków Sztuki, Łódź, listopad 1979, Warszawa, 1981, pp. 275–290.
Nowacki, J., Dzieje archidiecezji poznańskiej, Vol. 1: Kościół katedralny w Poznaniu. Studium historyczne, Poznań, 1959.
Odrobina, J., “Gotycki tryptyk ze Szczodrowa (1491) w opactwie cysterskim w Mogile”, Cistercium Mater Nostra, 2012–2013, 6, pp. 179–196.
Ostaszewska, M., “Józef Edward Dutkiewicz a sztuka konserwacji”, in: Sztuka konserwacji i restauracji. Cesare Brandi (1906), jego myśl i debata o dziedzictwie. Sztuka konserwacji-restauracji w Polsce (The Art of Conservation and Restoration. Cesare Brandi (1906–1988), his thought and the heritage debate. Art of conservation-restoration in Poland, eds. I. Szmelter, M. Jadzińska, Warszawa, 2007, pp. 216–229.
Patała, A., ”„Stary śląski mistrz w nowym blasku” – manipulacje i konteksty konserwacji Poliptyku Zwiastowania z Jednorożcem w latach trzydziestych XX wieku”, in: Ingenium et labor. Studia ofiarowane Profesorowi Antoniemu Ziembie z okazji 60. urodziny, eds. P. Borusowski, J. Sikorska, Warszawa, 2020, pp. 329–336.
Piątek, G., Najlepsze miasto świata. Warszawa w odbudowie 1944–1949, Warszawa, 2020.
Pilikowski, M., Architekt Akademii: Adolf Szyszko-Bohusz w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych, Kraków, 2020.
Płuska, I., “Konserwacja romańskiej krypty św. Leonarda pod katedrą wawelską”, Budownictwo, 2009, 9, pp. 261–268.
Podlewski, W., “Projekt odbudowy Starego Miasta”, Biuletyn Historii Sztuki i Kultury, 1947, pp. 37–43.
Popiołek-Roßkamp, M., “Warschau – Ein Wiederaufbau, der vor dem Krieg begann”, Paderborn, 2021.
Przylicki, K., “Zbiory sztuki Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II w świetle najnowszych ustaleń”, Liturgia Sacra. Liturgia – Musica – Ars, 2014, 20/2(44), pp. 519–533.
Putkowska, I., “Jana Zachwatowicza projekt odbudowy katedry św. Jana w Warszawie”, Kwartalnik Architektury i Urbanistyki, 1994, 38, pp. 301–312.
Rewski, Z., “Warszawska proweniencja tryptyku cegłowskiego”, Biuletyn Historii Sztuki, 1964, 26, pp. 20–25.
Schmitz, G., “10 Jahre Denkmalpflege in Niederschlesien”, Schlesische Zeitung, 1943 (11 April).
Schultz, A., Urkundliche Geschichte der Breslauer Maler-Innung in den Jahren 1345 bis 1523, Breslau, 1866.
Sierzputowski, B., “Public international law in the context of post-German cultural property held within Poland’s borders. A complicated situation or simply a resolution?”, Leiden Journal of International Law, 2020, 33, no. 4, pp. 953–968.
Skibiński, S., Katedra poznańska, Poznań 2001.
Skibiński, S., “Królewski charakter katedry poznańskiej”, Kronika Miasta Poznania, 2003, 1 (W kręgu katedry. 80 lat kroniki miasta Poznania), pp. 126–154.
Skibiński, S., Polskie katedry gotyckie, Poznań, 1996.
Skibiński, S., “Super fundamenta historiae spirituale extruere aedificium (św. Hieronim). Powojenna regotyzacja katedr w Gnieźnie i Poznaniu”, in: Oblicza mediewalizmu, eds. A. Dąbrówka, M. Michalski, Poznań, 2013, pp. 153–172.
Starzyński, M., “Humanism, Painting and Patronage at Mogiła Abbey in the Renaissance. Abbot Erasmus Ciołek and Artist-Monk Stanislaus Samostrzelnik”, Citeaux. Commentarii Cistercienses, 2014, 65, pp. 301–327.
Starzyński, M., Zdanek, M., “Historiographius ordinis. O życiu i twórczości ojca Augustyna Ciesielskiego OCist (1909–1968)”, in: Dziedzictwo Cystersów: prace wybrane / Augustyn Ciesielski, eds. M. Starzyński, M. Zdanek, Kraków, 2013.
Szyma, M., “Architektura kościoła Cystersów w Mogile w XIII i XIV w. Fazy budowy i ich datowanie”, Wiadomości Konserwatorskie Województwa Krakowskiego 1997, 7, pp. 141–162.
Szymański, W., “Vernacularism, Lesser Poland’s Heimat, and Auxiliary Sciences in the Study of Architecture for the Third Reich”, Kunsttexte.de, 3/2019.
Torbus, T., Rekonstrukcje, dekonstrukcje, (nad)interpretacje, Gdańsk, 2019.
Trybuś, J., Warszawa niezaistniała, Warszawa, 2012.
Wiśniewski, M., Adolf Szyszko-Bohusz, Kraków, 2013.
Zachwatowicz, J., “Program i zasady konserwacji zabytków”, Biuletyn Historii Sztuki i Kultury, 1946, 1–2, pp. 48–52.
Zagrodzki, T., Gotycka architektura katedry św. Jana w Warszawie, Warszawa, 2000.
Zborowska, A., Życie rzeczy w powojennej Polsce, Warszawa, 2019.
Zborowska, A., “‘Abandoned’ things: Looting German property in post-war Poland”, History and Anthropology, 2021, 32, no. 5 (online publication ahead of print).
Zdanek, M., “Proces implantacji opactwa cystersów w Mogile”, Nasza Przeszłość, 2001, pp. 515–546.
Ziomecka, A., “Góra Śląska”, in: Malarstwo gotyckie w Polsce, vol. II: Katalog zabytków, eds. A.S. Labuda, K. Secomska, Warszawa, 2004, pp. 176–177.
Ziomecka, A., Pracownie śląskie w końcu XV wieku. Wrocławski Mistrz Świętej Rodziny, Wrocław, 1993.
Ziomecka, A., “Śląskie retabula szafowe w drugiej połowie XV i na początku XVI wieku”, Roczniki Sztuki Śląskiej, 1976, 10, pp. 7–146.